TÜBİTAK BiGG nedir? Başvuru sürecine hazırlık rehberi

TÜBİTAK BiGG (Bireysel Genç Girişim), teknoloji ve yenilik odaklı iş fikri olan girişimcilerin şirket kurup ürünlerini geliştirmeleri için TÜBİTAK tarafından yürütülen destek programıdır. Girişimci, uygulayıcı kuruluşlar aracılığıyla iş fikrini olgunlaştırır, iş planını sunar ve değerlendirmeyi geçerse şirketini kurarak destekten yararlanır. Tutarlar, koşullar ve takvim her çağrıda duyurulur.

Önemli not: Programın destek tutarı, başvuru koşulları, tematik alanları ve takvimi çağrıdan çağrıya değişir. Bu rehber programın genel mantığını ve hazırlık adımlarını anlatır; güncel ve bağlayıcı bilgiler için TÜBİTAK'ın resmî çağrı duyurusunu esas al.

BiGG kimler için uygun bir programdır?

BiGG, teknoloji tabanlı ve yenilikçi bir iş fikri olan, henüz bu fikir için şirket kurmamış ya da çok erken aşamada olan girişimcilere yöneliktir. Fikrin şu özellikleri taşıması beklenir:

• Teknolojik yenilik: Yeni bir ürün, süreç ya da mevcut olanın belirgin biçimde geliştirilmiş hali.
• Ticarileşme potansiyeli: Ürünün satılabileceği bir pazar ve gelir modeli.
• Uygulanabilirlik: Destek süresi ve bütçesi içinde bir ilk ürünün ortaya çıkarılabilmesi.

Başvurabilecek kişilere ilişkin koşullar (eğitim durumu, daha önce destek almış olma, şirket ortaklığı gibi) çağrı duyurusunda belirtilir. Başvurmadan önce kendi durumunun bu koşullara uyduğunu duyurudan doğrula.

BiGG diğer finansman kaynaklarından nasıl ayrılır?

İkisi birbirini dışlamaz: hibe desteğiyle ürününü geliştiren pek çok girişim, sonrasında melek yatırım arar. Hisse ve diğer yükümlülüklere ilişkin kesin bilgi için çağrı metnini ve sözleşme taslağını oku.

Süreç hangi adımlardan oluşur?

Programın yapısı zaman içinde güncellense de genel akış şöyledir:

1. Uygulayıcı kuruluşu seçme. Girişimciler başvurularını TÜBİTAK'ın yetkilendirdiği uygulayıcı kuruluşlar (teknoparklar, teknoloji transfer ofisleri, üniversiteler vb.) üzerinden yürütür. Kuruluşların listesi çağrı duyurusunda yer alır.
2. İş fikri başvurusu. Fikrini uygulayıcı kuruluşa sunarsın; kuruluş ön değerlendirme yapar.
3. Eğitim ve mentorluk. Kabul edilen girişimciler iş modeli, pazar araştırması ve iş planı hazırlığı konularında eğitim ve mentorluk alır.
4. İş planı hazırlığı. Fikrin ayrıntılı bir iş planına dönüşür.
5. TÜBİTAK başvurusu ve değerlendirme. İş planı TÜBİTAK'a sunulur; hakem ya da panel değerlendirmesinden geçer.
6. Şirket kuruluşu ve sözleşme. Desteklenmeye hak kazanan girişimci şirketini kurar ve sözleşme imzalar.
7. Uygulama ve raporlama. İş planı uygulanır; dönemsel raporlar sunulur.

Uygulayıcı kuruluşu nasıl seçmelisin?

Uygulayıcı kuruluş, sürecin büyük kısmında yol arkadaşındır. Seçerken şunlara bak:

• Alan uyumu: Kuruluşun senin sektöründe deneyimi ve mentoru var mı?
• Geçmiş: Önceki çağrılarda kuruluş üzerinden başvuran girişimlerin deneyimi nasıl?
• Sunduğu destek: Eğitim, birebir mentorluk, ofis, prototip altyapısı.
• Koşullar: Kuruluşun girişimciden bir talebi (ör. hisse, ücret) olup olmadığını yazılı olarak öğren.
• Erişilebilirlik: Bulunduğun şehirde olması ya da çevrimiçi çalışabilmesi.

İyi bir iş planında neler bulunur?

Değerlendiriciler çok sayıda başvuru okur; açık ve somut yazılmış plan öne çıkar.

• Problem ve çözüm: Hangi sorunu, kimin için çözüyorsun? Mevcut çözümlerden farkın ne?
• Yenilikçi yön: Teknolojik yenilik nerede? Bunu alan dışından biri de anlayabilmeli.
• Pazar: Hedef müşteri kim, pazarın büyüklüğünü nasıl tahmin ettin? Kaynağını göster.
• İş modeli: Nasıl gelir elde edeceksin?
• Yapılabilirlik: İş paketleri, takvim, kilometre taşları. Destek süresi içinde ne teslim edeceksin?
• Ekip: Bu işi yapabilecek yetkinlik sende ve ekibinde var mı? Eksikleri nasıl tamamlayacaksın?
• Bütçe: Kalemler iş paketleriyle tutarlı ve gerekçeli mi?
• Riskler: Teknik ve ticari riskler ile bunlara karşı planın.

Başvuruda sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yeniliği anlatamamak. "Benzeri yok" demek yerine farkı somut olarak açıkla.
• Pazarı kanıtsız büyük göstermek. Kaynağı olmayan rakamlar güveni azaltır.
• Gerçekçi olmayan takvim. Destek süresine sığmayan hedefler yapılabilirlik puanını düşürür.
• Bütçe ile iş planının uyuşmaması. Her bütçe kalemi bir iş paketine bağlanmalı.
• Son güne bırakmak. Sistem yoğunluğu ve eksik belge, hazır bir başvurunun kaçmasına yol açabilir.
• Çağrı metnini okumamak. Uygunluk koşullarını karşılamayan başvuru değerlendirmeye alınmaz.

Başvuru öncesi nasıl hazırlanılır?

1. Güncel çağrı duyurusunu ve ekli belgeleri baştan sona oku.
2. Uygunluk koşullarını tek tek kontrol et.
3. Fikrini bir sayfada özetle; alan dışından birine okut.
4. Hedef müşterilerle görüşüp problemi doğrula.
5. Uygulayıcı kuruluşlarla görüş, sana uygun olanı seç.
6. Takvimi çıkar; her adım için tampon süre bırak.

Destek alamazsan ne olur?

Olumsuz sonuç fikrin değersiz olduğunu göstermez. Değerlendirme geri bildirimini dikkatle oku, eksikleri gider ve sonraki çağrıda yeniden başvurmayı değerlendir. Bu sırada KOSGEB destekleri, hızlandırıcı programları ve melek yatırımcılar gibi diğer kaynaklara da bakabilirsin. FonBaba'nın "Yatırımcı Bul" raporunda, projene uygun hibe ve destek programları yatırımcılardan ayrı bir bölümde listelenir.

Sık sorulan sorular

Fikrim yazılım tabanlı; başvurabilir miyim?

Yazılım tabanlı fikirler de teknolojik yenilik içeriyorsa başvurabilir. Ancak her çağrıda desteklenen tematik alanlar belirlenebilir; fikrinin o çağrının kapsamına girip girmediğini duyurudan kontrol et.

Ekip olarak başvurulur mu?

Başvurunun kimler tarafından ve hangi koşullarla yapılabileceği çağrı metninde tanımlanır. Ekip arkadaşlarının rolünü ve ortaklık yapısını, şirket kuruluşu aşamasında sorun çıkmaması için baştan netleştir.

Destek süresince başka bir işte çalışabilir miyim?

Bu konudaki koşullar çağrı metninde ve sözleşmede belirtilir. Başvurmadan önce mevcut işinle ilgili kısıtları mutlaka oku.

Özet

TÜBİTAK BiGG, teknoloji tabanlı bir iş fikrini şirkete dönüştürmek isteyenler için önemli bir başlangıç desteğidir. Başarının anahtarı; yeniliği somut anlatmak, pazarı ve yapılabilirliği kanıtlamak, bütçeyi iş planıyla tutarlı kurmak ve çağrı koşullarına harfiyen uymaktır. Tutar, takvim ve koşullar için her zaman resmî duyuruyu esas al.